Polska bardzo wcześnie stała się jednym z głównych ośrodków tego kultu w Europie, a w XX wieku szczególną rolę odegrało Zgromadzenie Księży Najświętszego Serca Jezusowego – sercanie.

Początki kultu w Polsce: wizytki, jezuici i bractwa

Już w XVII wieku nabożeństwo do Najświętszego Serca Jezusa zaczęło przenikać do Rzeczypospolitej wraz z objawieniami św. Małgorzaty Marii Alacoque. Wielką rolę odegrały wizytki, które szerzyły ideę wynagrodzenia i praktykę pierwszych piątków miesiąca.

Równocześnie jezuici stali się głównymi promotorami tej duchowości, tworząc jej podstawy teologiczne i duszpasterskie. Postacie takie jak o. Kacper Drużbicki SJ należały do pionierów refleksji nad Sercem Jezusa jeszcze zanim nabożeństwo uzyskało oficjalną formę liturgiczną.

W XVIII wieku przy wielu parafiach zaczęły powstawać Bractwa Najświętszego Serca Jezusowego, które wprowadzały nabożeństwo do codziennego życia wiernych. Kult przestał być praktyką elit duchowych – stał się pobożnością całego ludu.

Polska pionierem kultu w Kościele (1764–1765)

Wyjątkowym momentem w historii było wystąpienie biskupów polskich w 1764 roku, którzy skierowali do papieża Klemensa XIII memoriał z prośbą o ustanowienie osobnego święta Najświętszego Serca Pana Jezusa.

W odpowiedzi, w 1765 roku papież zatwierdził to święto dla Królestwa Polskiego i Rzymu – niemal sto lat wcześniej, zanim zostało ono rozszerzone na cały Kościół powszechny (1856). Ten fakt potwierdza, że Polska była jednym z pierwszych i najważniejszych krajów w dziejach rozwoju tego kultu.

Charyzmat o. Leona Dehona i narodziny sercanów

W XIX wieku duchowość Serca Jezusa otrzymała nowy impuls dzięki osobistemu doświadczeniu duchowemu o. Leona Jana Dehona (1843–1925) – francuskiego kapłana, który w miłości Serca Chrystusa dostrzegł odpowiedź na kryzysy religijne i społeczne swojej epoki.

W 1878 roku założył on Zgromadzenie Księży Najświętszego Serca Jezusowego. Jego charyzmat nie ograniczał się do praktyk nabożnych, lecz łączył kontemplację Serca Jezusa z misją społeczną, wynagrodzeniem i troską o najbardziej potrzebujących. Duchowość sercańska stała się programem życia kapłańskiego i apostolskiego.

Pierwsze kontakty sercanów z Polską

O. Dehon dwukrotnie odwiedził ziemie polskie (w 1888 i 1907 roku), nawiązując kontakty, które w przyszłości zaowocowały powstaniem polskiej gałęzi zgromadzenia.

​Sercanie w Polsce: Od Krakowa do Stadnik

​Choć pierwsze kontakty o. Dehona z Polakami miały miejsce jeszcze pod zaborami, stała obecność zakonu rozpoczęła się po odzyskaniu niepodległości:
• ​1928 rok: To data faktycznego osiedlenia się sercanów w Polsce. Do Krakowa przybył wtedy ks. Kazimierz Wiecheć SCJ, dając początek pierwszej placówce duszpasterskiej zgromadzenia.
• ​1947 rok: Po zakończeniu II wojny światowej nastąpił przełom duszpasterski i strukturalny. Zgromadzenie objęło placówkę w Stadnikach, gdzie utworzono seminarium duchowne. W tym samym roku oficjalnie erygowano Polską Prowincję Zgromadzenia, co otworzyło drogę do szerokiej działalności misyjnej.

​Narodowe akty poświęcenia (1920–1921)
​Zanim sercanie w pełni rozwinęli swoje struktury, naród polski dokonał historycznych aktów zawierzenia, które scaliły kult Serca Jezusa z tożsamością narodową. W 1920 roku na Jasnej Górze, w obliczu nawały bolszewickiej, biskupi poświęcili Polskę Sercu Bożemu, a w 1921 roku akt ten uroczyście odnowiono w Krakowie. Było to jedno z pierwszych narodowych zawierzeń w nowoczesnej historii Europy.

​Misja duszpasterska: Wynagrodzenie i Intronizacja
​Po utworzeniu Polskiej Prowincji w 1947 roku, sercanie włączyli się w szeroki nurt duszpasterstwa sercańskiego, współpracując z jezuitami i zgromadzeniami żeńskimi. Stali się aktywnymi promotorami intronizacji Serca Jezusowego w rodzinach oraz nabożeństw wynagradzających. Poprzez misje parafialne, rekolekcje oraz działalność wydawniczą, sercanie popularyzowali praktykę osobistego oddania się Chrystusowi, starając się, by kult Serca Bożego przekładał się na konkretne postawy społeczne i moralne.

Zakończenie – „Miłość za Miłość”

Kult Najświętszego Serca Pana Jezusa nie był w Polsce jedynie formą pobożności. Stał się programem duchowej odnowy narodu, szkołą wynagrodzenia, modlitwy i miłości.

Hasło „Miłość za Miłość” streszcza całe to dziedzictwo. Przez wieki Polacy uczyli się odpowiadać na miłość Chrystusa nie tylko słowami modlitwy, lecz życiem – w rodzinach, parafiach i wspólnotach.